در سال های اخیر، ما شاهد تحول بزرگی که توسط هوش مصنوعی هدایت می شود، بوده ایم. حقیقت این است که هوش مصنوعی فقط یک فناوری تحول آفرین دیگر نیست، بلکه یک تغییردهنده بازی است که می تواند استراتژی کسب و کار، تعامل با مشتری و کارایی عملیاتی را باز تعریف کند. به گفته کورن فری[۱]، بیش از ۸۲ درصد از مدیران عامل و رهبران ارشد معتقدند که هوش مصنوعی تأثیر شدید تا قابل توجهی بر کسب و کار آن ها دارد؛ لذا استقرار استراتژیک فناوری هوش مصنوعی نیازمند دیدگاه رهبری است که هم پیامدهای انسانی و هم پیامدهای کسب و کار را در نظر بگیرد. اگرچه بخش فناوری اطلاعات هم در مدیریت جنبه های فنی سیستم های هوش مصنوعی نقش قابل توجهی دارد.
رهبری هوش مصنوعی چیست؟
در سال های اخیر، همزمان با پیشرفت فناوری و توسعه ابزارهای هوش مصنوعی در سازمان ها، مفهوم رهبری هوش مصنوعی نیز پدیدار شده است. این مفهوم به فرایند هدایت، مدیریت و جهت دهی به توسعه و استفاده از فناوری های هوش مصنوعی در سازمان اشاره دارد. رهبری مؤثر در عصر هوش مصنوعی به معنای درک و ادغام هوش مصنوعی در برنامه ریزی استراتژیک و فرایندهای تصمیم گیری است. رهبری هوش مصنوعی از اهمیت ویژه ای برخوردار است، زیرا هوش مصنوعی تأثیرات گسترده ای بر جوامع، بازارها و ساختارهای اقتصادی دارد. رهبران هوش مصنوعی نه تنها باید توانایی های فنی لازم را برای درک و هدایت پروژه های هوش مصنوعی داشته باشند، بلکه باید مسئولیت های اخلاقی، اجتماعی و استراتژیک مرتبط با استفاده از این فناوری را نیز مدیریت کنند. آن ها اطمینان حاصل می کنند که ابتکارات هوش مصنوعی با چشم انداز استراتژیک سازمان هماهنگ است، کارکنان برای انطباق با فناوری ها و روش های جدید آماده می شوند و همه در مسیر تحول هوش مصنوعی متحد و همراه قدم بر می دارند.
وظایف رهبر هوش مصنوعی
شرکت هایی که با موفقیت هوش مصنوعی را پیاده سازی می کنند نسبت به همتایان خود از مزیت رقابتی قابل توجهی برخوردار خواهند شد. با این حال، موفقیت در مسیر تحول به چیزی بیش از استفاده از آخرین ابزارهای هوش مصنوعی نیاز دارد. بله! به یک تغییر اساسی در عملکرد رهبری نیاز دارد؛ زیرا هوش مصنوعی در بسیاری از زمینه ها به حوزه مسئولیت رهبران تجاوز کرده است. اما همچنان ۵ مسئولیت کلیدی برای کسانی که در این نقش قرار می گیرند قابل تعریف است:
- هدایت مسیر استراتژیک و همسویی هوش مصنوعی با اهداف بلند مدت سازمان
- ایجاد و حفظ یک اکوسیستم هوش مصنوعی مشارکتی
- نظارت و ارزیابی آزمایش های هوش مصنوعی برای اطلاع از بهترین شیوه ها
- شناسایی موارد استفاده با تأثیر بالا برای مقیاس پذیری
- نظارت بر ادغام هوش مصنوعی در همه واحدهای کسب و کار
مشخص است که نقش رهبر در شکل دادن به چشم انداز هوش مصنوعی فقط مربوط به فناوری نیست، بلکه در مورد پرورش ذهنیتی است که تغییر، نوآوری و تحول را توأمان در بر می گیرد؛ لذا رهبر هوش مصنوعی به منظور پرورش یک رویکرد آینده نگر که راه را برای یکپارچه سازی موفق هوش مصنوعی هموار می کند وظایفی به عهده دارد که عبارتند از موارد زیر:
- تغییر را به عنوان یک ثابت بپذیرد: رهبر آماده هوش مصنوعی می داند که تغییر عضو ثابت در عصر دیجیتال است و سازگاری با تغییرات لازمه بقا در مسیر تحول است. بنابراین فرهنگ هوش مصنوعی را پرورش می دهد تا کارکنان را تشویق کند که بدون ترس از تغییر از فناوری ها و رویکردهای جدید استقبال کنند.
- قهرمان نوآوری را حمایت کند: هوش مصنوعی در محیط هایی که نوآوری تشویق می شود، رشد می کند. به عنوان رهبر، تعهد به نوآوری کمک می کند که کارکنان خارج از چارچوب فکر، آزمایش و بررسی کنند تا سازمان در بازاری که به سرعت در حال توسعه است، پیشتاز باشد.
- یادگیری مستمر را ترویج دهد: رهبری آماده هوش مصنوعی متضمن تعهد به یادگیری دائمی است. او باید محیطی را ایجاد کند که در آن کارکنان بتوانند مهارت بیشتری برای انطباق با چشم انداز در حال تغییر کسب کنند.
- مبتنی بر بینش های داده محور تصمیم بگیرد: هوش مصنوعی داده ها را به بینش های عملی تبدیل می کند و رهبر هوش مصنوعی تصمیمات را مبتنی بر بینش های داده محور می گیرد تا از پیچیدگی ها عبور و چالش ها را به فرصت تبدیل کند.
- همکاری متقابل را تقویت کند: رهبر آماده هوش مصنوعی سیلوهای سازمانی را خراب و همکاری متقابل را تقویت می کند. به این ترتیب از کار گروهی بین بخشی برای استفاده از مزایای هوش مصنوعی در سراسر سازمان استفاده می کند.
- نوآوری را تشویق کند: نوآوری در محیطی شکوفا می شود که در آن تلاش ها قدردانی می شوند. رهبر هوش مصنوعی وظیفه دارد که شکست را پله ای برای موفقیت تعریف کند و از بینش های به دست آمده از شکست ها و موفقیت ها برای اصلاح استراتژی ها استفاده کند.
- رهبری را از طریق اخلاق هوش مصنوعی بازتعریف کند: رهبران آماده هوش مصنوعی باید از شیوه های هوش مصنوعی مسئولانه حمایت و به نگرانی هایی مانند شفافیت و حریم خصوصی داده ها رسیدگی کنند.
ویژگی ها و مهارت های مورد نیاز رهبران هوش مصنوعی
امروزه رهبرانی که خود را به مهارت های هوش مصنوعی مجهز می کنند، در اقتصاد دیجیتال و بازار کار نسبت به کسانی که مهارت ندارند، مزیت قابل توجهی خواهند داشت؛ لذا آن ها برای ارتقاء مهارت یا پرورش مهارت مجدد برای سازگاری با تحول هوش مصنوعی در تلاشند و این امر را جدی می گیرند. طبق نظرسنجی کورن فری، ۴۴ درصد از رهبران معتقدند که باید مهارت های خود را برای رهبری مؤثر در عصر هوش مصنوعی توسعه دهند تا بتوانند سازمانشان را در این مسیر هدایت کنند.
برترین شرکت ها می دانند که رهبری سازمانی، تفاوت بزرگی با مدیریت صرف دارد. کارکنان مشتاق دریافت تجربه، توجه و خِرَد از مدیران خود هستند؛ لذا رهبرانی که بتوانند کارکنان را توانمند کنند، به آن ها حس هدفمندی و انگیزه تزریق کنند، الهام بخش باشند، ارزش های فردی و جمعی را همراستا کنند، تضادها را تلطیف دهند و به افکار و احساسات دیگران اهمیت بدهند نسبت به سایرین رهبران موفق تری خواهند بود و این امر مستلزم آن است که رهبران از ویژگی های انسانی مشخصی مانند آگاهی، شفقت و خرد بهره ببرند.
آگاهی
آگاهی یک ویژگی منحصر به فرد انسانی است که نشان دهنده ظرفیت ذهن برای درک افکار و احساسات خود، اطرافیان و جهان پیرامون است. رهبران با آگاهی، تسلط بیشتری بر افکار و احساسات خود به دست آورده و بهتر می توانند دیگران را رهبری کنند. در حالی که هوش مصنوعی (هنوز) خودآگاه نبوده و قادر به انتخاب مستقل بر اساس آگاهی غیرخطی و غیرقابل محاسبه نیست.
شفقت
شفقت ظرفیت ذهن برای مراقبت از خود و دیگران است. شفقت یک ویژگی منحصر به فرد انسانی است که اعتماد را تقویت می کند و ایمنی روانی را افزایش می دهد و عملکرد بهتری را برای کارکنان ممکن می سازد. اگرچه هوش مصنوعی در تقلید از احساسات انسانی بهتر شده است، اما شفقت دور از دسترس است.
خرد
خرد توانایی ذهن برای تشخیص و شکل دادن به قضاوت صحیح بر اساس تجربه است. اگرچه هوش مصنوعی می تواند حجم عظیمی از داده ها و دانش را در اختیار ما قرار دهد، اما به ویژگی منحصربه فرد رهبران یعنی قوه تشخیص و توانایی تصمیم گیری عاقلانه نیاز دارد تا واقعاً ارزشمند باشد.
پر واضح است که رهبران باید دانش هوش مصنوعی خود را ارتقا دهند تا تصمیمات آگاهانه ای در مورد پیاده سازی و ادغام آن در سازمان بگیرند. علاوه بر این، دانش هوش مصنوعی به رهبران کمک می کند تا خطرات احتمالی مرتبط با استقرار هوش مصنوعی، مانند تعصب در مدل های هوش مصنوعی و نگرانی های مربوط به حریم خصوصی داده ها را پیش بینی و کاهش دهند. رهبران همچنین باید مفاهیم کلیدی هوش مصنوعی مانند الگوریتم ها، پردازش داده ها، آموزش مدل و اخلاق هوش مصنوعی را درک کنند. درک این مفاهیم آن ها را قادر می سازد تا به طور مؤثر با تیم های فنی ارتباط برقرار کنند و تصمیمات استراتژیک در مورد سرمایه گذاری های هوش مصنوعی بگیرند.
اگرچه توسعه نقش رهبری به طور قابل توجهی نیازمند مهارت هایی در زمینه هوش مصنوعی، یادگیری ماشین و تحلیل پیش بینی کننده است، اما تحول هوش مصنوعی وزن مهارت های مورد نیاز برای رهبری را تغییر داده است. تحقیقات نشان می دهد که ۷۹ درصد از کارکنان نسبت به هوش مصنوعی در درک رفتار انسانی اعتماد ندارند یا بی طرف هستند؛ بنابراین در حالی که هوش مصنوعی می تواند در زمان صرفه جویی کند و به طور بالقوه بهره وری را افزایش دهد، ضربان قلب محل کار هنوز روابط انسانی است و کارکنان به رهبرانی نیاز دارند که بتوانند با آن ها ارتباط برقرار کنند، الهام بگیرند و پیشرفت کنند. در حقیقت، آن دسته از رهبران سازمانی که مهارت های نرم و انسانی نداشته باشند، وجه تمایزی با ماشین ها ندارند و در کوتاه مدت جای خود را به آن ها خواهند داد. از این رو امروزه توسعه مهارت های نرم مانند: همدلی، تحلیل انتقادی، هوش هیجانی و انعطاف پذیری اهمیت و ارزش بیشتری در حوزه رهبری پیدا کرده اند.
هوش هیجانی
در عصر دیجیتال هوش هیجانی بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد. زیرا روابط انسانی در نتیجه تحول هوش مصنوعی در معرض خطر قرار گرفته است. از آنجایی که حفظ همدلی و توانایی برقراری ارتباط مؤثر در سازمان از اهمیت بالایی برخوردار است، رهبران باید بتوانند با استفاده از این ویژگی نیازها، نگرانی ها و انتظارات کارکنان خود را درک و به آن ها پاسخ دهند. آنجلا آرندتس[۲]، معاون ارشد سابق اپل می گوید: “هوش هیجانی توانایی ما برای درک و تنظیم احساسات خود و همچنین احساسات دیگران است. رهبران باهوش هیجانی بالا می توانند موقعیت های پیچیده را کنترل و با کارکنان روابط قوی تری ایجاد کنند. بر اساس گزارش مجمع جهانی اقتصاد، تصادفی نیست که ۹۰ درصد از رهبران برتر دارای هوش هیجانی بالایی هستند.”
تحلیل انتقادی
در حالی که هوش مصنوعی می تواند کارهای زیادی انجام دهد، اما اشتباهاتی نیز دارد؛ بنابراین رهبران باید بتوانند با شک و تردید درست داده ها و بینش های ارائه شده توسط سیستم های هوش مصنوعی را زیر سؤال ببرند و اعتبار سنجی کنند.
تفکر استراتژیک
در عصر هوش مصنوعی که در آن مدل ها و استراتژی های کسب وکار دائماً در حال تکامل هستند، رهبرانی که می توانند استراتژیک فکر کنند و خود را با چالش های جدید وفق دهند بسیار ارزشمند هستند. در حالی که هوش مصنوعی می تواند در ارزیابی داده ها و تحلیل روندها کمک کننده باشد، تعیین چشم انداز استراتژیک و برنامه ریزی برای کسب اهداف بلندمدت نقش اصلی رهبران باقی مانده است.
انعطاف پذیری
هوش مصنوعی در حال تغییر جهان است و ما باید با آن تغییر کنیم. پیمایش این تغییر مستلزم انعطاف پذیری و چابکی رهبران می باشد. به واسطه ی این شایستگی ها تمایل به تکامل مداوم، ارتقا مهارت و گشودگی به نوآوری برای همگام شدن با تحول هوش مصنوعی در رهبران رشد می یابند.
مسئولیت پذیری
امروزه در ساختارهای سازمانی مسطح مسئولیت پذیری نقشی محوری ایفا می کند. رهبران بزرگ مسئولیت اعمال خود را بر عهده می گیرند و با کمال میل عواقب تصمیمات خود را می پذیرند. به طور همزمان، آن ها شفافیت در فرایند را در اولویت قرار می دهند و اطمینان حاصل می کنند که تصمیمات با اهداف شرکت هماهنگ هستند.
همدلی
رهبری با همدلی به معنای درک احساسات کارکنان و ایجاد اعتماد از طریق گوش دادن فعال و ارتباط واقعی است. مطالعات نشان داده است که رهبران همدل در ایجاد انگیزه و الهام بخشیدن به تیم خود موفق تر هستند و سبب افزایش بهره وری و نوآوری می شوند.
برقراری ارتباط
هوش مصنوعی می تواند در عرض چند ثانیه به تعداد زیادی از کارکنان پیام بازخورد دهد. اما یک نکته وجود دارد: پیام ساخته شده با هوش مصنوعی فاقد گرما، درک و احساسات مورد نیاز در ارتباط واقعی انسان با انسان است. در حالی که کلام واضح، مختصر و متقاعدکننده ای که از طرف رهبران در بین کارکنان طنین انداز می شود، بسیار قدرتمند عمل می کنند؛ چه مکالماتی که الهام بخش می شوند، انگیزه می دهند و اعتماد ایجاد می کنند!
بهترین شیوه ها در پرورش رهبران آینده هوش مصنوعی
در حوزه هوش مصنوعی، ما صرفاً با یک فناوری جدید سر و کار نداریم، بلکه وارد یک دوره کاملاً جدیدی از پیشرفت های انسانی شده ایم. در چنین شرایطی، وقتی صحبت از رهبری به میان می آید، می توانیم خود را در آستانه یک تحول عمیق تصور کنیم که پیمایش موفقیت آمیز آن مستلزم تغییرات عمیق در دیدگاه و ذهنیت است. از این رو در پرورش رهبران آینده هوش مصنوعی با چنین نگاه اصلاح شده ای به مدیریت و رهبری سازمانی توجه به بهترین شیوه ها مفید و مثمرثمر خواهد بود. اجازه دهید رهبران آینده هوش مصنوعی:
- با ذهنی باز و منطقی در دوران تحول حرکت کنند: حیاتی است رهبران آینده به طور مستمر دیدگاه های خود را تکامل و اصلاح کنند. در حالی که برای مهار قابلیت های هوش مصنوعی کار می کنند، پیامدهای آن را درک و ارزش های انسانی را در اولویت قرار دهند.
- استراتژیک فکر کنند: هوش مصنوعی در تصمیم گیری سریع با استفاده از داده ها شگفت انگیز است، اما هنوز در حوزه تفکر استراتژیک انسان ها حکمرانی می کنند؛ بنابراین مهم است که رهبران آینده هوش مصنوعی تمرین کنند تا اهداف مبتنی بر ارزش تعیین و برنامه ریزی کنند، مشکلات احتمالی را پیش بینی و افراد مناسب را در زمان های مناسب به کار گیرند.
- کنجکاو و به دنبال درک هوش مصنوعی باشند: رهبران آینده باید با تقویت روحیه پرسشگری و مطلع شدن از آخرین پیشرفت ها، خود را در خط مقدم نوآوری های فناوری قرار داده تا بتوانند نقش و ارتباطشان را در آینده هوش مصنوعی حفظ کنند.
- هوش مصنوعی را به عنوان یک همکار، نه یک رقیب ببینند: رقیب دیدن هوش مصنوعی ممکن است فرصت های رشد را محدود کند. اما با پذیرفتن هوش مصنوعی به عنوان یک شریک، شانس بیشتری برای تقویت بهره وری و تسریع نوآوری های پیشگامانه خواهند داشت.
- تغییر را بپذیرند: از آنجایی که هوش مصنوعی به سرعت چشم انداز کسب و کار را متحول می کند، رهبران باید بتوانند به سرعت با فناوری های جدید، روندها و پویایی بازار سازگار شوند. رهبران موفق باید تغییر را به عنوان یک فرصت بپذیرند و در مواجهه با عدم قطعیت تصمیمات آگاهانه بگیرند.
- بر ارتباط انسانی تأکید کنند: در حالی که ماشین ها در انجام وظایف عالی هستند، فاقد هوش هیجانی هستند؛ لذا پرورش روابط انسانی در هسته رهبری باقی خواهد ماند.
- از ابزارهای هوش مصنوعی استفاده کنند: برای هدایت تغییر، رشد و ترسیم مسیر موفقیت به صورت استراتژیک، رهبران آینده باید قدرت فناوری را با مهارت های انسانی ادغام کنند. استفاده و آزمایش ابزارهای هوش مصنوعی و شرکت در پروژه های عملی فرصت هایی برای رهبران بالقوه فراهم می کند که مهارت های هوش مصنوعی خود را توسعه دهند و ابتکارات هوش مصنوعی را هدایت کنند.
- ذهنیت همکاری را در اولویت قرار دهند: رهبری هوش مصنوعی در عصر دیجیتال یک تلاش انفرادی نیست و نیازمند رویکردی مشترک است که تنوع را در نظر می گیرد و همکاری را تقویت می کند. همکاری رهبران باتجربه و کارشناسان هوش مصنوعی می تواند اشتراک گذاری دانش و بینش را تسهیل کند و در نهایت رهبران قوی تری پرورش یابند.
- از عملکرد هوش مصنوعی مسئولانه اطمینان حاصل کنند: رهبران آینده هوش مصنوعی به منظور حفظ اعتبار سازمان و ایجاد اعتماد ذینفعان باید دستورالعمل هایی که برای امنیت داده ها، نظارت انسانی و تصمیم گیری اخلاقی وجود دارند را حمایت کنند تا از سوگیری های ناخودآگاه که منجر به نتایج ناعادلانه یا تبعیض آمیز می شود جلوگیری کنند.
- یادگیری مستمر را مورد توجه قرار دهند: به دلیل سرعت بالای تغییرات در هوش مصنوعی، رهبران باید متعهد به یادگیری مداوم باشند. شرکت درکارگاه ها، جلسات آموزشی و وبینارها می تواند رهبران آینده را در مورد آخرین ابزارها و بهترین شیوه های هوش مصنوعی آگاه و نوآوری را در آن ها تقویت کند.
منابع:
https://hbr.org/۲۰۲۴/۰۱/the-best-leaders-cant-be-replaced-by-ai
https://executive.berkeley.edu/thought-leadership/blog/future-work-leadership-age-ai
https://www.maxme.com.au/insights/leadership-skills-for-the-ai-era
https://sertiscorp.medium.com/۱۰-essential-leadership-skills-in-the-ai-era-b۹۴e۰adf۹۴cd
https://www.boyden.com/media/is-your-companys-leadership-ai-ready-۴۴۷۸۹۱۳۰/
https://www.linkedin.com/pulse/ai-ready-nonprofits-need-leadership-meenakshi-meena-das-geumc/
https://www.coursera.org/articles/ai-career-paths
https://www.ey.com/en_us/insights/ai/power-of-gen-ai
https://www.ie.edu/uncover-ie/ai-leadership-how-to-be-a-good-boss/
https://resources.nvidia.com/en-us-amd-dgx-awareness/deep-learning-ai-for
https://hbr.org/۲۰۲۴/۰۶/how-ai-can-make-make-us-better-leaders
[۱] Korn Ferry
[۲] Angela Ahrendts
مقالات مرتبط:
تحول دیجیتال مبتنی بر هوش مصنوعی
هوش مصنوعی؛ روند توسعه، زنجیره ارزش و کاربردها
چگونه کارکنان خود را برای هوش مصنوعی آماده کنیم؟
فرهنگ هوش مصنوعی؛ چیستی و چرایی
تاثیر هوش مصنوعی و رباتیک بر مدیریت و رهبری
دیدگاه‌ها ۰
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است.