فرهنگ هوش مصنوعی؛ چیستی و چگونگی

هیاهوی اخیر پیرامون هوش مصنوعی ، به ویژه در چند سال اخیر، امید و هیجان زیادی را برای سازمان ها به ارمغان آورده است. در حالی که بسیاری از سازمان ها هنگام پیاده سازی فناوری هوش مصنوعی اغلب بر ابزارها و داده ها تمرکز می کنند، نقش فرهنگ را در دستیابی به تأثیر پایدار نادیده می گیرند. همان طور که هوش مصنوعی در حال رشد و توسعه است، فرهنگ سازمان هایی که از آن استفاده می کنند نیز باید تکامل یابد. پرورش فرهنگ هوش مصنوعی یک گام اساسی برای رشد و موفقیت آینده است. بر اساس تحقیقات گروه مشاوره بوستون، سازمان هایی که بر فرهنگ تمرکز می کنند، در مقایسه با سازمان هایی که فرهنگ را نادیده می گیرند، پنج برابر بیشتر احتمال دارد که به پیشرفت عملکرد در تحول دست یابند. از آنجایی که هوش مصنوعی اغلب الگوهای کاری و تصمیم گیری را در بین تیم ها تغییر می دهد، برای تحقق کامل پتانسیل خود نیاز به هم ترازی بیشتری با سازمان دارد. آمادگی فرهنگی تضمین می کند که دستاوردهای مبتنی بر هوش مصنوعی در سراسر شرکت گسترش می یابند، همسویی بین تیم ها ایجاد می شود و محیطی فراهم می آیدکه در آن هوش مصنوعی می تواند از اهداف کسب وکار پشتیبانی کند.

فرهنگ هوش مصنوعی چیست؟

در چشم انداز همیشه در حال تحول فناوری، هوش مصنوعی به عنوان یک نیروی متحول کننده برجسته شده است. ازآنجایی‌که کسب وکار در سراسر بخش ها به دنبال استفاده از هوش مصنوعی برای کسب مزیت رقابتی هستند، چالش اغلب در خود فناوری نیست، بلکه در پرورش فرهنگی است که برای ادغام آن ضروری است. توسعه فرهنگ هوش مصنوعی به این معنی است که هوش مصنوعی به یک عنصر کلیدی از هر تصمیم، نوآوری، فرایند، عملیات و تعامل در یک سازمان تبدیل شود. در این فرهنگ، هوش مصنوعی فقط به عنوان یک فناوری دیده نمی شود؛ بلکه عامل اصلی در نحوه عملکرد سازمان خواهد بود؛ لذا سازمان ها باید نقاط قوت، ضعف و تأثیرات بالقوه هوش مصنوعی را عمیقاً درک کنند.

فرهنگ هوش مصنوعی کمک می کند تا نوآوری، یادگیری مستمر و سازگاری نه تنها تشویق، بلکه در ساختار سازمان تعبیه شوند. رهبران و کارکنان بر این تمرکز کنند که چگونه هوش مصنوعی می تواند بینش جدیدی ارائه دهد و عملیات را کارآمدتر کند، با هوش مصنوعی در کارهای روزانه خود سازگار شوند و از آن استقبال کنند. در فرهنگ هوش مصنوعی کارکنان متعهد به یادگیری و تکامل مداوم با هوش مصنوعی به منظور رشد و نوآوری سازمانی خواهند بود؛ بنابراین آموزش و تشویق تیم ها به کار با هوش مصنوعی و استفاده از بینش خروجی برای افزایش بهره وری ضروری است.

عناصر کلیدی فرهنگ هوش مصنوعی در سازمان ها

توسعه یک فرهنگ آماده برای هوش مصنوعی یک سفر مداوم است که مستلزم تعهد همه سطوح سازمان است. فرهنگ هوش مصنوعی نه تنها سازمان را برای بهره مندی از کارایی ها و نوآوری های مبتنی بر هوش مصنوعی توانمند می کند، بلکه آن ها را برای رهبری در عصر دیجیتال نیز آماده خواهد کرد. حال سازمان هایی که عناصر کلیدی فرهنگ هوش مصنوعی در آن ها توسعه یافته است قادر خواهند بود پتانسیل کامل این فناوری را مورد استفاده قرار دهند:

• تصمیم گیری داده محور

یکی از جنبه های کلیدی فرهنگ هوش مصنوعی، تمرکز بر تصمیم گیری داده محور است. سیستم های هوش مصنوعی برای یادگیری و پیش بینی های دقیق به داده های باکیفیت متکی هستند و سازمان هایی که داده ها را به عنوان یک دارایی استراتژیک در اولویت قرار می دهند، موقعیت بهتری برای استفاده مؤثر از هوش مصنوعی دارند؛ لذا سازمان های آینده به متفکران تحلیلی که می توانند به طور مؤثر محتوای تولید شده توسط هوش مصنوعی را در استدلال ها استفاده کنند، اهمیت بیشتری می دهند.

• همکاری متقابل

علاوه بر تصمیم گیری داده محور، فرهنگ هوش مصنوعی نیازمند تمرکز بر همکاری بیشتر و کار تیمی متقابل است. پروژه های هوش مصنوعی اغلب شامل چالش های پیچیده و چند رشته ای هستند که نیاز به ورود و تخصص طیف وسیعی از مهارت ها و دیدگاه های متنوع دارد، از تخصص فنی در علم و مهندسی داده گرفته تا هوشمندی کسب وکار. تشویق همکاری در میان بخش ها و تیم های مختلف تضمین می کند که ایده های نوآورانه به اشتراک گذاشته می شوند و راه حل های جامعی توسعه می یابند که نه تنها از نظر فنی مناسب هستند، بلکه با اهداف استراتژیک سازمان همخوانی دارند و نیازهای واقعی کسب وکار را برطرف می کنند. به عنوان مثال، تیم های متقابل در شرکت هایی مانند آی بی ام و سلزفورس [۱]در توسعه راه حل های خلاقانه هوش مصنوعی مرتبط با نیازهای مشتری و استراتژی های کسب وکار بسیار موفق عمل کرده اند.

• کنجکاوی

کنجکاوی سوختی است که موتور یادگیری را به حرکت در می آورد، به خصوص در حوزه تحول هوش مصنوعی. با پرورش فرهنگ کنجکاوی، می توان کارکنان را برای درک نحوه عملکرد هوش مصنوعی، از جمله قابلیت ها و کاستی های آن تشویق کرد. ازآنجایی‌که هر نقش و عملکردی راه های مختلف استفاده و بهره مندی از هوش مصنوعی را تجربه می کند، کارکنان کنجکاو می شوند که چگونه هوش مصنوعی می تواند فرایندهای مرتبط با شغل آن ها را بهبود یا تغییر دهد. فرهنگ کنجکاوی، کارکنان را تشویق می کند تا سؤال بپرسند، ایده های جدید را کشف و راه حل های جدید را جستجو کنند. با پرورش کنجکاوی در فرهنگ سازمانی، شرکت ها می توانند اطمینان حاصل کنند که نیروی کار آن ها همیشه در جستجوی دانش و بینش جدیدی است که می تواند ابتکارات هوش مصنوعی را هدایت کند. فرهنگ کنجکاوی نه تنها از یادگیری مستمر پشتیبانی می کند، بلکه محیطی را تقویت می کند که در آن راه حل های نوآورانه دائماً در جستجو و توسعه هستند. با انجام این کار، کسب وکار خود را برای استفاده مؤثر از هوش مصنوعی، انطباق با پیشرفت های جدید و ادغام آن ها در عملیات به‌گونه ای سازگار می کنند که آن ها را در عصر دیجیتال به جلو سوق دهد.

• تشویق فرهنگ تجربه گری

توسعه یک فرهنگ مبتنی بر هوش مصنوعی به معنای ایجاد یک محل کار است که برای آزمایش و یادگیری ارزش قائل است، هم از طریق موفقیت ها و هم از طریق اشتباهات. این طرز فکر کلید هدایت نوآوری است و به کارکنان اجازه می دهد تا محدودیت ها را کنار بگذارند و راه های جدیدی برای استفاده و بهبود فناوری هوش مصنوعی بیابند. هنگامی که  سازمان ها رویکرد آزمون و خطا را اتخاذ می کنند، یادگیری را سرعت می بخشند و راه حل های مؤثرتری کشف می شوند. اشتراک‌گذاری منظم موفقیت ها و جشن‌گرفتن نقاط عطف در طول مسیر، تلاش های هوش مصنوعی را قابل مشاهده نگه می دارد و به کارکنان کمک می کند هوش مصنوعی را به عنوان بخشی جدایی ناپذیر از رشد سازمان درک کنند.

• یادگیری و بهبود مستمر

یکی دیگر از اجزای حیاتی فرهنگ هوش مصنوعی، ذهنیت یادگیری مداوم است. علیرغم تمام مزایایی که هوش مصنوعی ارائه می کند، بسیاری از کارکنان هنوز در مورد تعامل کامل با این فناوری محتاط هستند. تحقیقات کی پی ام جی[۲] نشان می دهد که این عدم اعتماد عمدتاً به دلیل فقدان مهارت است، به‌طوری‌که ۸۵٪ از کارکنان فعالانه مایل به یادگیری بیشتر در مورد هوش مصنوعی هستند. هوش مصنوعی با تکنیک ها، ابزارها و برنامه های جدید به سرعت در حال توسعه است. از این رو سازمان ها باید فرهنگ آموزش و یادگیری را پرورش دهند تا کارکنان تشویق شوند ایده های جدید را کشف کنند، ریسک های حساب شده را بپذیرند و از شکست ها درس بگیرند. مایکروسافت، «ذهنیت رشد» را به عنوان اساس فرهنگ خود پذیرفته است؛ این شرکت در بخش مشاغل خود می نویسد: «ما با یادگیری شروع می کنیم، داشتن یک طرز فکر رشد کمک می کند تا شما تجربه کنید، شکست ها را بپذیرید و همیشه سعی بر پیشرفت داشته باشید.»

• نوآوری در هر سطحی از سازمان

نوآوری سنگ بنای فرهنگ هوش مصنوعی است. فرهنگ نوآورانه فرهنگی است که در آن ایده ها آزادانه به اشتراک گذاشته می شوند، ریسک ها پذیرفته می شوند و شکست به عنوان گامی در جهت یادگیری و رشد تلقی می شود. به عنوان مثال، به گوگل نگاه کنید که به کارمندان خود زمان می دهد تا ایده های خارج از وظایف رسمی خود را آزمایش کنند. غیرمعمول نیست که ببینیم این شرکت ایده های جدیدی را که از آن اوقات فراغت سرچشمه می گیرد، پرده برداری می کند. اما صرفاً دادن وقت آزاد به کارکنان برای آزمایش‌کردن به منزله پیشرفت نخواهد بود مگر اینکه با یک رویکرد ساختاریافته و مبتنی بر داده ترکیب شود؛ بنابراین نوآوری به عنوان یک فرایند تکراری دیده می شود که در آن ایده ها پیشنهاد و با داده ها پشتیبانی می شوند، مورد سؤال قرار می گیرند و سپس بر اساس بازخورد و تحلیل داده ها پالایش می شوند. این یک چرخه پیوسته است که تضمین می کند ایده ها نه تنها جدید هستند، بلکه به طور مداوم بهبود می یابند و با اهداف شرکت و واقعیت بازار همسو می شوند. در فرهنگ هوش مصنوعی بسیار مهم است که نتیجه هر تلاش نوآورانه سنجیده شود. این امر نه تنها به ارزیابی موفقیت یا شکست یک پروژه کمک می کند، بلکه داده های ارزشمندی را برای پروژه های آینده فراهم و تضمین می کند که کارکنان از هر آزمایش، صرف نظر از نتیجه آن، چیزی یاد می گیرند.

• سازگاری

در حوزه ای به پویایی هوش مصنوعی سازگاری به معنای توانایی تغییر مسیر در صورت لزوم بسیار مهم است. این بدان معناست که در پاسخ به بینش های جدید مبتنی بر هوش مصنوعی، پذیرای فرایندها، مدل ها و استراتژی های در حال تکامل باشید. یک سازمان سازگار سازمانی است که در آن تغییرات مورد انتظار و قابل پذیرش هستند و همسویی قوی بین ابتکارات هوش مصنوعی و اهداف کسب وکار وجود دارد. استفان مک کلند استراتژیست دیجیتال[۳] می گوید، “سازگاری در فرهنگ هوش مصنوعی فقط استفاده از ابزارهای جدید نیست بلکه بازنگری چالش ها به عنوان فرصت و درنظرگرفتن تغییر به عنوان کاتالیزور رشد است.”

• اعتماد و شفافیت

از آنجایی که رهبران کسب وکار فشار فزاینده ای را برای پیاده سازی هوش مصنوعی احساس می کنند، ایجاد اعتماد و درک اینکه چگونه هوش مصنوعی بر جریان کاری آن ها و کارکنان تأثیر می گذارد برای پذیرش کامل پتانسیل این فناوری در سازمان بسیار مهم است. نظرسنجی اخیر گالوپ از بیش از ۱۸۰۰۰ نیروی کار نشان داد که تنها ۳ نفر از هر ۱۰ نفر فکر می کنند که هوش مصنوعی می تواند برای کارشان مفید باشد. حال آنکه بینش های اخیر از مطالعه جهانی یوکی جی[۴] بر یک امر مهم تأکید می کند: اگر سازمان ها  شفافیت در مورد تأثیر هوش مصنوعی بر گردش کار را در اولویت قرار دهند و در مورد نحوه استفاده از هوش مصنوعی بیشتر صحبت کنند، از هر چهار کارمند سه نفر ادغام هوش مصنوعی در نقش شان را می پذیرند و از آن هیجان زده می شوند! لذا اعتماد پایه و اساس محیط های کاری مدرن است. مایکل سی بوش، مدیرعامل شرکت مکان عالی برای کار[۵]، یک مرجع جهانی در فرهنگ محیط کار، می گوید: ” کارکنان باید بدانند که هوش مصنوعی چگونه بر جریان کاری آن ها تأثیر می گذارد تا به طور کامل از پتانسیل آن استفاده کنند. زمانی که کارکنان به اهداف پشت هوش مصنوعی اعتماد کنند، به احتمال زیاد آن را پذیرفته و با آن همکاری خواهند کرد. توسعه فرهنگ هوش مصنوعی مبتنی بر اعتماد و شفافیت موجب می شود تا کارکنان از امنیت شغلی و مالی خود نگران نشوند و تمایل بیشتر به یادگیری و تجربه داشته باشند.”

استراتژی توسعه موفق فرهنگ هوش مصنوعی در سازمان ها

قدرت هوش مصنوعی در پردازش حجم عظیمی از داده ها، خودکارسازی وظایف روزمره و بهبود تصمیم گیری به این معنی است که  سازمان هایی که به خوبی از این فناوری استفاده می کنند می توانند کارایی، بهره وری و تجربه مشتری را تا حد زیادی افزایش دهند. از این رو برای هر سازمانی که می خواهد سازگار، نوآور و رقابتی بماند پرورش فرهنگ هوش مصنوعی امری حیاتی است و استراتژی توسعه آن با توجه به موارد زیر موفقیت آمیز خواهد بود:

• تعهد رهبری

حرکت به سمت توسعه فرهنگ هوش مصنوعی با تعهد قوی از رأس سازمان شروع می شود. فرهنگ هوش مصنوعی باید از تعهد محکم تیم رهبری برای پذیرش هوش مصنوعی به عنوان یک اولویت استراتژیک برخوردار باشد. رهبران باید چشم انداز هوش مصنوعی را به صورت واضح و قانع کننده به کارکنان، مشتریان و سهام داران منتقل کنند. آن ها باید به طور فعال بخشی از پروژه های هوش مصنوعی باشند و در آمادگی برای سازگاری و یادگیری چیزهای جدید الگوی تیم خود قرار گیرند.

• آموزش و تقویت نیروی کار

برای پیاده سازی موفق فرهنگ هوش مصنوعی، یک سازمان باید اطمینان حاصل کند که کارکنانش نه تنها با هوش مصنوعی آشنا هستند، بلکه در استفاده از آن نیز مهارت دارند؛ لذا اختصاص زمان و منابع به برنامه های یادگیری و توسعه مستمر با هدف افزایش مهارت های مختلف بایستی در رأس امور سازمان قرار گیرد تا از این طریق کارکنان برای استفاده مؤثر از ابزارهای هوش مصنوعی آماده و آن را بخشی قابل دسترس از کار روزانه خود ببینند.

• بازنگری در ساختار سازمانی

ادغام هوش مصنوعی در عملیات یک سازمان اغلب به معنای بازنگری و احتمالاً تغییر ساختار سازمان است. این تغییر برای ایجاد محیطی که هوش مصنوعی بتواند در آن به خوبی کار کند و به سازمان در رسیدن به اهدافش کمک کند ضروری است.

• همسو کردن هوش مصنوعی با اهداف کسب وکار

یک تصور غلط رایج این است که هوش مصنوعی برای موفقیت به یک نقشه راه یا تیم جداگانه نیاز دارد. اما هوش مصنوعی زمانی مؤثر عمل می کند که در استراتژی های کسب وکار و فناوری موجود در سازمان ادغام شود. به جای اینکه هوش مصنوعی را به عنوان یک ابتکار مستقل تلقی کنیم، باید آن را به عنوان توانمندی که اهداف فعلی را تسریع می کند و با اولویت های سازمانی همسو می شود در نظر بگیریم. اما همسویی هوش مصنوعی با اهداف کسب وکار یک تلاش یکباره نیست. بلکه نیاز به بررسی ها و تغییرات منظم دارد؛ زیرا اهداف کسب وکار و آنچه هوش مصنوعی می تواند انجام دهد همچنان در حال تکامل هستند. فرایند بازنگری مداوم باعث می شود هوش مصنوعی بخش قوی و مفیدی در مسیر موفقیت شرکت باقی بماند.

• حمایت از هوش مصنوعی مسئولانه

برای سازمان ها ضروری است که اطمینان حاصل کنند که برنامه های هوش مصنوعی آن ها شفاف، مسئولیت پذیر و همسو با اصول و ارزش های اخلاقی هستند. از این رو سازمان ها باید قوانین روشنی را در مورد نحوه استفاده از هوش مصنوعی ایجاد و از آن ها پیروی کنند.

• اکوسیستم مشارکتی

توسعه فرهنگ هوش مصنوعی اغلب نیازمند مشارکت با نهادهای خارجی مانند دانشگاه ها، مؤسسات تحقیقاتی و فروشندگان فناوری است. چنین روابطی برای تقویت ابتکارات هوش مصنوعی یک سازمان و ماندن در خط مقدم پیشرفت های فناوری بسیار مهم است. این همکاری ها دیدگاه های تازه ای را به ارمغان می آورند و بینش های متنوع و ایده های نوآورانه را به استراتژی هوش مصنوعی سازمان اضافه می کنند.

• زیرساخت و تخصیص منابع

ایجاد یک فرهنگ پر رونق مبتنی بر هوش مصنوعی بر زیرساخت قوی و مدیریت هوشمند منابع متکی است. سرمایه گذاری در سخت افزار و نرم افزار برای توسعه و استقرار هوش مصنوعی حیاتی است. سیستم های هوش مصنوعی برای یادگیری و تصمیم گیری به‌شدت به داده ها وابسته هستند؛ از این رو دسترسی به مجموعه داده های با کیفیت بالا، مرتبط و متنوع در این مسیر ضروری است. با گسترش پروژه های هوش مصنوعی، زیرساخت های پشتیبانی نیز باید رشد کنند. سرمایه‌گذاری نه تنها در فناوری، بلکه بر روی افرادی که از هوش مصنوعی استفاده و آن را مدیریت می کنند نیز مهم است.

طبق آنچه پیش‌تر بیان شد، آماده سازی یک سازمان برای پذیرش هوش مصنوعی فراتر از آمادگی فنی است. این امر مستلزم یک بنیاد فرهنگی است که از تغییر حمایت و محافظت کند. شرکت ها می توانند با همسو کردن ابتکارات هوش مصنوعی با استراتژی های کسب وکار موجود، حمایت رهبری و پرداختن به چالش های بالقوه محیطی ایجاد کنند که در آن پذیرش هوش مصنوعی قابل دستیابی باشد. پرورش فرهنگ هوش مصنوعی یک شبه اتفاق نمی افتد، اما فرایندی است که سازمان ها را برای مدیریت تحولات دیجیتال آینده با اطمینان تجهیز می کند. با تمرکز بر آمادگی فرهنگی، شرکت ها می توانند از هوش مصنوعی به‌گونه ای استفاده کنند که نه تنها بهره وری را افزایش می دهد، بلکه با دیدگاه گسترده تر آن ها برای رشد و نوآوری نیز همسو می شود.

منابع:

https://adevait.com/artificial-intelligence/building-ai-first-culture

https://www.aicatalystpartners.com/insights/build-and-cultivate-an-ai-ready-culture

https://lanternstudios.com/insights/blog/the-importance-of-organizational-and-cultural-readiness-for-ai-success/

https://www2.deloitte.com/us/en/pages/technology/articles/build-ai-ready-culture.html

https://hbr.org/2023/06/3-steps-to-prepare-your-culture-for-ai

https://www.ey.com/pt_pt/insights/the-ai-moment-is-now-but-are-businesses-ready

https://www.linkedin.com/pulse/building-ai-ready-culture-key-unlocking-potential-matt-sheehan-fkguc/

https://www.multiverse.io/en-GB/blog/5-steps-to-build-a-successful-workplace-ai-culture

https://www.boldare.com/blog/how-to-build-an-ai-ready-team/

https://www.spencerstuart.com/research-and-insight/5-essential-elements-of-an-ai-ready-corporate-culture

https://newsletter.armand.so/p/creating-aiready-culture

https://www.innosight.com/insight/build-an-ai-ready-culture/

https://weblog.wemanity.com/en/building-an-ai-ready-culture/

https://www.linkedin.com/pulse/creating-ai-ready-culture-effective-strategies-wkecf/

https://www.greatplacetowork.com/resources/blog/why-trust-is-fundamental-to-ai-success-in-the-workplace

https://3cloudsolutions.com/resources/cultivating-a-culture-for-ai-integration-in-the-workplace/#:~:text=To%20build%20an%20AI%2Dembracing,that%20is%20open%20to%20transformation.

https://www.multiverse.io/en-US/blog/5-steps-to-build-a-successful-workplace-ai-culture

https://www.egonzehnder.com/industries/technology-communications/artificial-intelligence/insights/to-unlock-ai-success-invest-in-culture

https://www.shrm.org/topics-tools/flagships/ai-hi/navigating-the-ai-landscape–is-culture-the-key-to-success-#:~:text=Promote%20human%2Dcentric%20AI%20governance,%2C%20creativity%2C%20and%20emotional%20intelligence.

https://www.forbes.com/councils/forbesbusinesscouncil/2024/08/16/building-an-ai-culture-shaping-your-responsible-ai-roadmap/

https://profiletree.com/culture-of-innovation-and-acceptance-of-ai/

[۱] IBM و Salesforce

[۲] KPM

[۳] ProfileTree’s Digital Strategist, Stephen McClelland

[۴] UKG

[۵] Michael C. Bush, CEO of Great Place To Work

مقالات مرتبط:

تحول دیجیتال چیست؟

تحول دیجیتال مبتنی بر هوش مصنوعی

هوش مصنوعی؛ روند توسعه، زنجیره ارزش و کاربردها

چگونه کارکنان خود را برای هوش مصنوعی آماده کنیم؟