در قسمت اول تدوین نقشه راه تحول دیجیتال به اختصار به معرفی قطب‌نمای تحول دیجیتال پرداختیم. در این مطلب به بررسی اولین جز از این قطب‌نما، یعنی چارچوب‌بندی چالش دیجیتال می‌پردازیم.
تحول دیجیتال در حال حاضر تمامی صنایعی را که ما مورد مطالعه قرار داده‌ایم، تحت تاثیر قرار داده است. یکی از مواردی که سازمان‌ها آن را فراموش می‌کنند، مدیریت منفعلانه است؛ احساس عدم نیاز به تغییر. آنها به جای ساختن آینده، به تهدیدها واکنش نشان می‌دهند.
به عنوان یک رهبر ارشد، باید یک حرکت جمعی مناسب را پیرامون تحول دیجیتال به‌وجود آورید. برای انجام این کار، در ابتدا به این سه حوزه بپردازید:
- ایجاد آگاهی: آیا رهبران ارشد در سازمان شما، فرصت‌ها و تهدیدهای بالقوه فناوری‌های دیجیتال و همچنین نیاز به تحول را درک می‌کنند؟
- تعیین نقطه شروع: شایستگی‌های دیجیتال شما تا چه اندازه به حد بلوغ رسیده‌اند و کدام دارایی‌های راهبردی به شما برای دستیابی به برتری کمک خواهند کرد؟ آیا مدل فعلی کسب‌وکار خود را با معیارهای دیجیتال به چالش کشیده‌اید؟
- ایجاد یک چشم‌انداز مشترک: آیا شما تیم رهبران ارشد خود را پیرامون چشم‌اندازی از آینده دیجیتال شرکت هم‌راستا ساخته‌اید؟
آیا چالش دیجیتال خود را مشخص کرده‌اید؟
نخستین گام چارچوب‌بندی این چالش، حصول اطمینان از این موضوع است که تیم ارشد شما تاثیر بالقوه فناوری‌های دیجیتال بر کسب‌وکار را درک می‌کند.
اکنون تحول دیجیتال را در صدر دستور کار خود قرار دهید
رهبران ارشد را در بحث پیرامون پیامدهای فناوری‌های دیجیتال در کسب‌وکار فعلی و آینده خود درگیر کنید. مدیرعامل، به‌عنوان ارشدترین رهبر سازمان، مسئولیت حصول اطمینان از موفقیت‌آمیز بودن مرحله چارچوب‌بندی را برعهده دارد. معمولاً، سخنرانی‌های انگیزشی و موعظه‌های داخلی کافی نیستند. شما باید اطمینان حاصل کنید که سایر رهبران سازمان شما، این تغییر عمیق را دست یافتنی تصور می‌کنند و امکاناتی را که اکنون فناوری می‌تواند برای کسب‌وکار فراهم سازد، درک می‌کنند. برای بررسی بیشتر، به نمونه‌های عینی شرکت‌ها و صنایعی نگاه کنید که از تغییر دیجیتال بهرمند شده و یا از آن آسیب دیده‌اند.
مقیاس و شتاب تاثیر دیجیتال را درک کنید
ترکیب مقیاس و شتاب تاثیرات دیجیتال، به همراه قابلیت‌های شما، پروفایل ریسک شرکت شما را تشکیل می‌دهد. یافتن شتابِ مناسب تحول دیجیتال برای سازمان شما، یک هنر مدیریتی محسوب می‌شود. جنبه‌های کلیدی فرهنگ سازمان شما نیز نقش خود را ایفا خواهند کرد. شما باید برنامه‌هایی را برای تحول دیجیتال طراحی کنید. این برنامه‌ها باید به‌گونه‌ای باشند که در عین کمک به کسب‌وکار شما برای تغییر به یک کسب‌وکارِ جدیدِ دیجیتال و یا کمک به ارتقاء دیجیتالِ بخشی از آن، از عملیات و دارایی‌های سودآور فعلی شما نیز محفاظت کنند.
فرایند کسب آگاهی را تجربه‌محور کنید
ایجاد آگاهی در میان تیم ارشد، یک چالش رهبری است. کارکنان می‌توانند بیرحم باشند. این مرحله از آگاهیبخشی را با استفاده از تحقیقات دقیقِ مبتنی بر واقعیت انجام دهید. همچنین اطمینان حاصل کنید که آن را به یک تمرین بسیار تجربی برای تیم خود تبدیل کرده‌اید. به‌عنوان مثال، مطرح کردن نکات مثبت و منفی دیجیتال به‌صورت تؤامان، دیدگاهی متوازن از ریسک‌ها و فرصت‌ها را ایجاد می‌کنند. ما همچنین شرکت‌هایی را دیده‌ایم که یک “هکاتون دیجیتال” برگزار می‌کنند و مدیران ارشد و کارکنان آشنا با فناوری را برای درک و شکل دادن به تاثیرات بالقوه، با یکدیگر همراه می‌کنند. قالب‌ها و ابزارهای دیگری نیز مانند تحلیل نوآوری‌های تحول‌آفرین، بازی جنگ، برنامه‌ریزی سناریو، سفرهای اکتشافی دیجیتال، و تاییدات رهبران بیرونی می‌توانند کمک کنند. همه اینها می‌توانند به شما برای ایجاد سطح مناسبی از آگاهی در تیم مدیریتی شما، یاری رسانند.
ایجاد ائتلافی از باورمندان
آیا به همراهی همه افراد در هیئت مدیره نیاز دارید؟ احتمالاً خیر. اما ما بسیاری از زبدگان دیجیتال را دیده‌ایم که ائتلاف اولیه‌ای از رهبران ارشد را که نقش کلیدی در اجرای تحول دیجیتال در داخل سازمان ایفا می‌کنند، تشکیل داده‌اند. ایجاد آگاهی به متحد کردن تیم ارشد پیرامون یک هدف مشترک کمک می‌کند و می‌تواند آغازی موفقیت‌آمیز برای تحول دیجیتال باشد. نکته قابل توجه این است که تیم ارشد خود را به متخصصان فناوری تبدیل نکنید. هدف، اطمینان یافتن از این است که در مجموع آنها تهدیدها و فرصت‌های بالقوه فناوری‌های دیجیتال و نیاز به تحول را درک کنند.
آیا نقطه شروع خود را می‌شناسید؟
ایجاد یک ائتلاف قدرتمند در میان رهبران ارشد ضروری است، اما کافی نیست. شرکت‌های بزرگ نه با جایگزین کردن افراطی قدیمی‌ها با افراد جدید، بلکه با بهره بردن از شایستگی‌ها و منابع موجود خود در یک محیط دیجیتال، از عهده تحولات عمده بر می‌آیند. شما باید نقطه شروع خود را بشناسید.
زبدگی دیجیتال خود را ارزیابی کنید
برای ارزیابی زبدگی دیجیتال خود، باید نگاهی بدون تعصب به ابتکارات و مهارت‌های دیجیتال خود داشته باشید. هم در قابلیت‌های دیجیتال و هم در قابلیت‌های رهبری خود، جزئیات را مورد توجه قرار دهید.
نقشه سفر تحول خود را ترسیم کنید
اکنون شما می‌توانید به ترسیم نقشه مسیر و تعیین شتاب تحول خود بپردازید. شرکت‌ها با یکدیگر متفاوت هستند. شرکت شما ممکن است بلندپروازی بِربِری را داشته باشد تا مستقیماً از یک مبتدی به سمت زبدگی دیجیتال حرکت کند. اگر شما در یک سازمان بزرگ جهانی هستید، زبدگی دیجیتال ممکن است در هریک از بخش‌ها، خطوط کسب‌وکار، وظایف و یا موقعیت‌های جغرافیایی، شکلی متفاوت داشته باشد. درک این تفاوت‌ها مهم هستند چرا که شما باید مسیری را تعیین کنید که متناسب با سازمان شما باشد.
دارایی‌های راهبردی خود را مورد ارزیابی قرار دهید
ما مشاهده کردیم که چگونه زبدگان دیجیتال ارزیابی اولیه‌ای از دارایی‌های راهبردی خود به‌عمل آوردند تا مشخص کنند که کدام‌یک از این دارایی‌های راهبردی، متناسب با دنیای دیجیتال خواهند بود. شناسایی دارایی‌هایی که به موفقیت تحول دیجیتال کمک خواهند کرد، نیازمند انجام تحلیل دقیق آنها است. شما باید دارایی‌های راهبردی را از با عینک دنیایی نگاه کنید که به‌صورت دیجیتال متحول شده است و از این طریق، دارایی‌های ارزشمند را شناسایی کنید. بازنگری دارایی‌ها در بستر اقتصاد اشتراکی می‌تواند باعث ایجاد یک تفکر نوآورانه در مدل کسب‌وکار دیجیتال شود. تعاریف متعددی پیرامون دارایی‌های راهبردی وجود دارد. فراتر از دارایی‌های مالی، که تا حد زیادی می‌توانند برای دفاع در مواجهه با تازه‌واردها مفید باشند، ما چهار دسته عمده از دارایی‌ها را که می‌توانند به عنوان پایه و اساسی برای تحول دیجیتال در نظر گرفته شوند، مورد شناسایی قرار دادیم: دارایی‌های فیزیکی، قابلیت‌ها و شایستگی‌ها، دارایی‌های ناملموس و داده‌ها.
زبدگان دیجیتال، دارایی‌های راهبردی خود را مورد بررسی قرار می‌دهند تا سرمایه‌گذاری‌های اولیه خود را با مهارت‌های اصلی خود هم‌راستا سازند. مهم نیست که از کجا شروع می‌کنید، آنچه که اهمیت دارد این است که شما در حوزه‌ای شروع به‌کار کنید که بتوانید درگام نخست از دارایی‌های راهبردی برای ایجاد مزیت دیجیتال خود بهره بگیرید.
مدل کسب‌وکار خود را به چالش بکشید
نوآوری مدل کسب‌وکار می‌تواند منبع عظیمی از ارزش در تحول دیجیتال به‌شمار آید. اما همچنین می‌تواند به‌عنوان تهدیدی برای کسب‌وکار شما نیز محسوب گردد. زمانی که شما مقیاس و شتاب تاثیر دیجیتال را بر کسب‌وکار خود می‌سنجید و دارایی‌های راهبردی خود را بازبینی می‌کنید، فرصت خوبی است تا مدل کسب‌وکارتان را به چالش بکشید.
البته، شما در وهله نخست باید برداشت خوبی از مدل فعلی کسب‌وکار خود داشته باشید. شروع کنید به اندیشیدن پیرامون اینکه چگونه می‌توانید ارزش بیشتری را به مشتریان ارائه نمایید. سپس محاسبه کنید که این ارزش افزوده چگونه می‌تواند در قالب سود به صورت عملیاتی ارائه گردد. شما در این مرحله می‌توانید از احتمالات و امکاناتی که توسط فناوری دیجیتال ارائه می‌شود، استفاده کنید تا گزینه‌های خلاقانه و اثربخشی برای رفع این نیازها پیشروی خود بیابید. همچنین می‌توانید بیاموزید که سایر سازمان‌ها چگونه مسائل مشابه را حل کرده‌اند و چگونه از فرصت‌های مشابه بهره گرفته‌اند.
برای کمک به ایجاد ساختار فکری، چارچوب‌های کاربردی متعددی نیز وجود دارد، از قبیل بوم مدل کسب‌وکار که توسط الکساندر استروالدر و ایو پیگنور توسعه یافته است. این چارچوب، تمرین خوبی است تا همراه با تیم ارشد خود، به بازاندیشی در مدل کسب‌وکار خود بپردازید، حتی اگر مدل فعلی کسب‌وکار شما در معرض تهدید نباشد.
آیا تیم ارشد شما پیرامون یک چشم‌انداز دیجیتالِ مشترک هم‌راستا شده‌اند؟
شما چالش‌های کسب‌وکاری را که توسط دیجیتالی شدن ایجاد شده‌اند، درک می‌کنید. شما می‌دانید در چه نقطه‌ای ایستاده‌اید و دامنه امکاناتی که پیشرو دارید چیست. اکنون شما و تیمتان باید تصمیم بگیرید که می‌خواهید به کجا بروید.
چشم‌انداز تحول‌گرایانه خود را خلق کنید
چشم‌انداز شما باید بر ارتقاء تجربه مشتری، ساده‌سازی عملیات و یا ترکیب هردوی اینها برای متحول ساختن مدل کسب‌وکار متمرکز گردد. بدون توجه به موقعیت واقعی خود، در دام شعارهای تبلیغاتی نیفتید. چشم‌انداز شما باید با توجه به شایستگی‌ها و فرهنگ موجود شما، نقطه شروع شما را شناسایی کند. چشم‌انداز شما باید پیرامون آن دارایی‌های راهبردی (و یا ترکیبی از دارایی‌های راهبردی) شکل بگیرد که با آینده دیجیتال متناسب باشند. همچنین این چشم‌انداز باید تحول‌گرا باشد و نه بهبود تدریجی.
در هنگام خلق چشم‌انداز، بر مشتریان و یا کسب‌وکار خود متمرکز شوید نه بر فناوری. چشم‌انداز خود را با یک نیت و هدف روشن و صریح (تصویری از آنچه که باید تغییر یابد) و خروجی‌های روشن کسب‌وکار طراحی نمایید، که در واقع همان منافع حاصل برای مشتریان و کارکنان شما و عملکرد شرکت خواهد بود. به یاد داشته باشید که خلق یک چشم‌انداز، خود یک سفر است. بنابراین چشم‌انداز خود را به اندازه کافی خاص و ویژه طراحی کنید تا به سازمان شما جهت دهد، اما برای خود، فضای کافی به‌منظور تحقق و رشد آن چشم‌انداز در طول زمان را نیز در نظر بگیرید. فرایندها و رویکردهای تسهیل‌کننده متعددی وجود دارند که به طراحی یک چشم‌انداز دیجیتال خوب کمک می‌کند.
تیم ارشد خود را هم‌راستا کنید
برخورداری از یک چشم‌انداز دیجیتال خوب و مناسب، می‌تواند تنها بخشی از مسیر را برای شما هموار سازد، و نه تمام مسیر را. چشم‌انداز باید به‌اشتراک گذاشته شود. بسیاری از طرح‌های دیجیتال در کسب ارزش بالقوه خود با شکست مواجه می‌شوند چرا که چشم‌اندازی که آنها را هدایت می‌کند، در سطح ارشد سازمان به‌اشتراک گذاشته نشده است. یک چشم‌انداز دیجیتال مشترک، پیش‌نیازی برای تحول دیجیتال موفقیت‌آمیز و یک جزء کلیدی از دی‌اِن‌اِی زبدگان دیجیتال می‌باشد.
هم‌راستاسازی تیم‌های مدیران، موضوع جدیدی نیست که خاصِ تحول دیجیتال باشد. با این‌وجود، در زمینه دیجیتال، نکته متفاوتی وجود دارد. تحول دیجیتال برای هیچ یک از مرزهای سنتی سازمان شما بهایی قائل نمی‌شود. تحول دیجیتال معمولاً نیازمند استعداد جمعی و تلاش تیم‌های فرا رشتهای در راستای نوآوری و ایجاد تغییر می‌باشد.
فناوری بُعد دیگری را به چالش‌های کسب‌وکارهای سنتی اضافه می‌کند. شما باید اطمینان حاصل کنید که تیم ارشد شما می‌تواند تهدیدات و فرصت‌های جدیدی را که توسط فناوری دیجیتال ایجاد شده است را به طور دقیق تشریح نماید. بازاندیشی درباره دارایی‌های سنتی با عینک دیجیتال، فرصت‌های جدیدی را خلق می‌کند. برخی دارایی‌ها همچنان مفید خواهند بود و برخی دیگر نه. دارایی‌های جدید، از قبیل داده‌ها و بینش‌ها، منبعی از ارزش جدید در عصر دیجیتال خواهند بود. با اینکه رویکرد کارکردی، در تحول سنتی کارساز است، اما تحول دیجیتال به هیچ‌یک از مرزهای سازمانی توجه نمی‌کند. شما باید مدیرانی هم‌راستا داشته باشید که به عنوان یک تیم، از اقتدار و قدرت لازم برای ایجاد تغییر در سراسر بخش‌ها برخوردار باشند.
در قسمت سوم تدوین نقشه‌راه تحول دیجیتال، به بررسی دومین جز از قطب‌نمای دیجیتال یعنی سرمایه‌گذاری متمرکز می‌پردازیم.
– از کتاب «تحول دیجیتال» ترجمه دکتر مهدی شامی زنجانی و شادی ایران‌دوست
مقالات مرتبط:
اقتصاد دیجیتال ( Digital Economy) چیست ؟
تدوین نقشه راه تحول دیجیتال (قسمت اول)
تدوین نقشه راه تحول دیجیتال (قسمت سوم)
تدوین نقشه راه تحول دیجیتال (قسمت چهارم)
تدوین نقشه راه تحول دیجیتال (قسمت پنجم)
انتشار خلاصه اجرایی نقشه راه ایران دیجیتال
انتشار اپیزود شش: ده فرمان پیاده‌سازی تحول دیجیتال
انتشار اپیزود ده: راهبری تحول به سبک ماتریس دیجیتال
انتشار اپیزود یازده: مدل بلوغ دیجیتال ۲۰۲۰۰
دیدگاه‌ها ۰
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است.