تحول دیجیتال مبتنی بر هوش مصنوعی

تحول دیجیتال که از مهم ترین محورهای تحولات کسب و کار در یک دهه اخیر است، خود در بحبوحه ظهور هوش مصنوعی در حال تغییر می باشد. هوش مصنوعی آماده است تا تحول دیجیتال را به طرز چشمگیری تغییر دهد و تردیدی وجود ندارد که این فناوری برای اکثر، اگر نگوییم همه، ابتکارات تحول دیجیتال محوری خواهد بود. تنها موضوع این است که تحول دیجیتال و هوش مصنوعی با چه سرعتی کاملاً همگرا می شوند.

بسیاری از غول های فناوری در حال حاضر به طور فعال ابتکارات هوش مصنوعی را در فرآیندها، خدمات و محصولات خود ادغام می کنند. اما تنها شرکت های چندملیتی بزرگ نیستند که به راهکارهای هوش مصنوعی اهمیت می دهند؛ بر اساس گزارش فوربس، حدود ۸۴ درصد از مدیران ارشد معتقدند که برای ادامه رشد کسب و کار خود به فناوری مبتنی بر الگوریتم نیاز دارند. طبق برآورد IDC، حداقل ۹۰ درصد از سازمان ها تا سال ۲۰۲۵ نوعی فناوری هوش مصنوعی را وارد فرآیندهای خود خواهند کرد. زیرا پس از اینکه شرکت فرآیندهای دیجیتال را پیاده سازی کند، گام بعدی بهبود هوش آن فرآیندها خواهد بود. این امر باعث افزایش سطح اتوماسیون و همچنین اثربخشی فرآیندها می شود. برخلاف اتوماسیون استاندارد، فرآیندهای مبتنی بر هوش مصنوعی می توانند به اطلاعات جدید یا تغییرات غیرمنتظره واکنش نشان دهند. این بزرگ ترین فایده فناوری هوش مصنوعی است. الگوریتم های هوش مصنوعی از موفقیت و شکست درس می گیرند، قادر به تصحیح خود هستند و می توانند داده ها را تحلیل کنند تا چالش ها را قبل از وقوع تشخیص و مسیر بهینه عمل را پیشنهاد دهند.

هوش مصنوعی برای بسیاری از برنامه های پیچیده تحول دیجیتال ضروری است. مطالعه PwC در سال ۲۰۲۱ نشان داد که ۸۶٪ از پاسخ دهندگان، هوش مصنوعی را به عنوان یک فناوری اصلی شناسایی کرده اند؛ تقریباً ۳۳% استفاده محدود از هوش مصنوعی را آغاز و یک چهارم پاسخ دهندگان فرآیندهای تقویت شده با هوش مصنوعی را به طور کامل فعال کرده اند. بدون هوش مصنوعی، دیجیتالی کردن محصولات و فرآیندها حجم عظیمی از داده ها را تولید می کند که از هیچ انسانی نمی توان انتظار داشت در یک بازه زمانی قابل قبول آن ها را تحلیل کند. بدون هوش مصنوعی، احتمال استفاده از هرگونه اطلاعات جمع آوری شده از مراحل مختلف چرخه عمر محصول برای بهبود کارایی و افزایش بهره وری کم است. علاوه بر این، سازمان هایی که در حال حاضر استراتژی هوش مصنوعی را دنبال نمی کنند، خطر سقوط به وضعیت عقب ماندگی دیجیتال را دارند. به عبارت دیگر، علیرغم اینکه شرکت ها منابع و سرمایه قابل توجهی را برای توسعه و استقرار ابزارهای هوش مصنوعی در پشته های فناوری خود اختصاص می دهند؛ اما این طرز فکر کلی شرکت نسبت به هوش مصنوعی است که کلید موفقیت تحول محسوب می شود. تحول هوش مصنوعی مرحله بعد از تحول دیجیتال است که هدف آن ادغام راه حل های هوش مصنوعی در تمام زمینه های کسب وکار است تا ارزش پیشنهادی شرکت را برای مشتریان بهبود بخشد و فعالیت های روزمره را متحول کند.

اندرو نگ[۱] در کتاب هوش مصنوعی خود به شش مرحله برای تحول هوش مصنوعی اشاره کرده است:

1. تعیین استراتژی تحول هوش مصنوعی

 استراتژی هوش مصنوعی شرکت با شناسایی ارزشمندترین منابع داده منحصر به فرد شرکت، مهم ترین فرآیندهایی که می توانند از اتوماسیون سود ببرند، منابع داخلی برای ایجاد تحول هوش مصنوعی و اهداف کسب و کار مشخص می شود.

2. اجرای پروژه های آزمایشی

اجرای موفقیت آمیز پروژه های اولیه هوش مصنوعی برای افزایش شتاب بسیار مهم است؛ اما به یاد داشته باشید که موفقیت هدف اصلی این پروژه ها است نه ایجاد ارقام درآمدی چشمگیر. با این وجود، این ابتکارات باید به اندازه کافی برای شرکت قابل توجه باشد تا بتواند ذینفعان را متقاعد کند که سرمایه گذاری در هوش مصنوعی منطقی است.

3. ایجاد تیم تحول هوش مصنوعی

برون سپاری تحول هوش مصنوعی شروع فرآیند را برای سازمان آسان می کند، اما ایجاد یک تیم تحول هوش مصنوعی داخلی می تواند در دراز مدت سودمند باشد. این تیم زیر نظر متخصصان و مهندسان فناوری اطلاعات مسئول ایجاد قابلیت های هوش مصنوعی برای پشتیبانی از فرآیندهای شرکت و اجرای پروژه ها خواهد بود.

4. آموزش گسترده کارکنان

پیدا کردن متخصصان فناوری اطلاعات با پیشینه هوش مصنوعی بسیار دشوار است؛ بنابراین سازمان ها نمی توانند از اعضای خود انتظار دانش کافی در مورد راه حل های هوش مصنوعی داشته باشند؛ لذا به منظور تکمیل فرآیند تحول هوش مصنوعی، سازمان ها باید کارکنان خود را مطابق با موقعیت هایشان در مورد نقش و مزایای هوش مصنوعی در کسب و کار آموزش دهند.

5. توسعه ارتباطات داخلی و خارجی

بدون شک، اگر هوش مصنوعی به درستی پیاده سازی شود به طور قابل توجهی بر کسب و کار تأثیر می گذارد. از آنجایی که ممکن است برخی ذینفعان از اثر و مزایای هوش مصنوعی برای سازمان آگاه نباشند، مدیران باید یک برنامه ارتباطی برای اطمینان از همسویی در شرکت تنظیم کنند.

6. توسعه به روز استراتژی هوش مصنوعی

 به طور خلاصه، استراتژی هوش مصنوعی یک چشم انداز استراتژیک است که یک شرکت را به سمت ایجاد ارزش جدید از طریق هوش مصنوعی هدایت می کند. مراحل اول تحول تضمین می کند که مدیران می دانند هوش مصنوعی چه کارهایی را می تواند انجام دهد، چه کاری نمی تواند و توانایی های واقع بینانه آن ها از نظر تحول هوش مصنوعی چیست. هنگامی که تیم از اجرای پروژه ها شتاب بیشتر و درک عمیق تری از هوش مصنوعی به دست آورد، آنگاه یک استراتژی به روز که سوابق شرکت را در نظر می گیرد، می تواند مسیر بهتری را برای تحول تعیین کند.

کدام صنایع برای تحول هوش مصنوعی آماده هستند؟

هوش مصنوعی شروع به تأثیرگذاری عمده بر بازارها کرده است. طبق تحقیقات اورلی[۲]، صنایعی مانند فناوری، خدمات مالی و سلامت بخش قابل توجهی را در فرآیند پذیرش تحول هوش مصنوعی پوشش داده اند.

پزشکی و مراقبت‌ های بهداشتی

هوش مصنوعی به عنوان یک ابزار قوی به تشخیص بیماری های مختلف مانند سرطان، بیماری های قلبی و عصبی کمک می کند. به طور مثال، اسکنرهای تصویری و الگوریتم های هوش مصنوعی می توانند تصاویر رادیولوژی را تحلیل کرده و علائم بیماری را شناسایی کنند. ربات های جراحی هوش مصنوعی می توانند به پزشکان در عملیات های جراحی پیچیده کمک کنند و دقت عملیات را افزایش دهند. هوش مصنوعی به پژوهشگران در توسعه داروهای جدید نیز کمک می کند.

شکل شماره ۱:  O’Reilly AI Adoption in Enterprise ۲۰۲۱

خدمات مالی

بازار خدمات مالی به سرعت تحت تأثیر پیشرفت‌های هوش مصنوعی قرار گرفته است. هوش مصنوعی می‌تواند در امور مختلفی مانند: اتوماسیون، ارائه پیشنهادات  شخصی سازی شده، ارائه خدمات مجازی و سایر کارکردهای بانکی مورد استفاده قرار گیرد. این فناوری به کمک پردازش زبان طبیعی می تواند دستیار مجازی قدرتمندی فراهم کند. هوش مصنوعی در صنعت بانکداری تشخیص تقلب مالی، مدیریت ریسک و خدمات مشتریان را بهبود می بخشد و به کمک تحلیل گری داده های بازار، به پیش بینی تغییرات قیمت در بورس نیز کمک می کند.

آموزش

هوش مصنوعی به مدرسان امکان می دهد تا فرآیند آموزش را بر اساس نیاز ها و سطح توانایی دانشجو شخصی سازی کنند. این بهینه سازی باعث افزایش کیفیت یادگیری می شود. هوش مصنوعی می تواند منابع آموزشی جدیدی از جمله کتاب های دیجیتال، دوره های آموزشی تعاملی و نرم افزارهای آموزشی ایجاد کند. همچنین می تواند فرآیند ارزیابی خودکار تکالیف، تصحیح اشتباهات گرامری و ارائه بازخورد دقیق به دانش آموزان را بهبود بخشد. هوش مصنوعی می تواند به دانش آموزان و دانشجویان برای انتخاب رشته تحصیلی بر اساس توانمندی ها و علاقه های هر دانش آموز پیشنهادات دقیقی ارائه دهد. به طور کلی، هوش مصنوعی به افزایش کیفیت و دسترسی به آموزش در سطوح مختلف جامعه کمک می کند و این امر از اهمیت بالایی برخوردار است.

چالش های تحول هوش مصنوعی

ایده پیاده سازی تحول دیجیتال مبتنی بر هوش مصنوعی کار آسانی نیست. این امر مستلزم برنامه ریزی، هماهنگی و منابع زیادی است که می تواند جلب نظر ذینفعان را دشوار کند. علیرغم مزایای بالقوه، وعده افزایش بهره وری و صرفه جویی در هزینه تعدادی چالش در تحول هوش مصنوعی وجود دارد که سازمان ها باید از آن ها آگاه باشند. بر اساس نظرسنجی اورلی، مهمترین موانع پیش روی تحول هوش مصنوعی عبارتند از:

• فقدان استعدادها و متخصصان فناوری هوش مصنوعی

تحول هوش مصنوعی به متخصصان بسیار ماهری نیاز دارد که بتوانند سیستم های هوش مصنوعی را طراحی، توسعه و نگهداری کنند. با این حال، کمبود استعدادهای هوش مصنوعی در بازار کار وجود دارد و یافتن افراد مناسب را برای سازمان ها دشوار می کند.

شکل شماره ۲: O’Reilly AI Challenges

• داده های ناکافی

ابزارها و مدل های هوش مصنوعی معمولاً به مقادیر زیادی داده با کیفیت بالا نیاز دارند تا به طور مؤثر آموزش داده شوند. با این حال، بسیاری از سازمان ها با مسائل مربوط به کیفیت داده ها مانند داده های ناقص، نادرست یا قدیمی دست و پنجه نرم می کنند.

• مقاومت در برابر تغییر

تحول هوش مصنوعی اغلب شامل تغییراتی در فرآیندهای کسب و کار، ساختار سازمانی و نقش های کارکنان است. این مسئله می تواند با مقاومت کارمندانی روبرو شود که از دست دادن شغل یا تغییر در روال کاری برای آن ها ریسک بزرگی است یا به سادگی مزایای هوش مصنوعی را درک نمی کنند.

• عدم زیرساخت مناسب

ایجاد زیرساخت های هوش مصنوعی یک مؤلفه حیاتی برای کسب و کارها و سازمان هایی است که قصد دارند از تحول هوش مصنوعی بهره ببرند. زیرساخت هوش مصنوعی به محیط سخت افزاری و نرم افزاری یکپارچه ای اشاره دارد که قدرت محاسباتی و منابع لازم را برای پردازش داده های گسترده فراهم می کند. همچنین توجه داشته باشید که یک چارچوب مفهومی نسبتاً جدید در زیرساخت هوش مصنوعی وجود دارد که “کارخانه هوش مصنوعی”[۳] نامیده می‌شود. این مفهوم، از توسعه هوش مصنوعی تا استقرار و بهبود مستمر آن در تمام زمینه های کسب و کار پشتیبانی می کند. کارخانه هوش مصنوعی با هدف خودکارسازی و مقیاس بندی ابتکارات هوش مصنوعی، سازمان ها را قادر می سازد تا به سرعت راه حل های هوش مصنوعی را در حوزه های مختلف نوآوری و استقرار دهند.

مزایای تحول هوش مصنوعی برای سازمان ها

از آنجایی که پذیرش هوش مصنوعی تقریباً تمام فعالیت های سازمان را تحت تأثیر قرار می دهد، از هر دو جنبه مالی و عملیاتی بسیار سودمند خواهد بود. هوش مصنوعی می تواند ارزشی برای شرکت ها به ارمغان بیاورد که در نگاه اول چندان آشکار نیست، اما کارایی و تجربه مشتری را در تمام مراحل زنجیره تأمین تا حد زیادی بهبود می بخشد. بر اساس تحقیقات اخیر مکنزی پیش بینی مبتنی بر هوش مصنوعی می تواند خطاها در  زنجیره تأمین را ۳۰ تا ۵۰ درصد کاهش دهد. کسب وکارها در سراسر جهان از مزایای تحول دیجیتال مبتنی بر هوش مصنوعی برای پیشبرد رشد و نوآوری بهره می برند. برخی دیگر از مزایای کلیدی و چشمگیر این تحول عبارتند از:

• تصمیم گیری های مؤثرتر

مجموعه داده ها از منابع و مکان های جغرافیایی مختلف می توانند عظیم و پیچیده باشند. در حالی که انسان ها باید کاملاً بخشی حیاتی از تحلیل نهایی باقی بمانند، هوش مصنوعی می تواند به سرعت همه جنبه های این فرآیند را ساده کند و نتایج را در کسری از زمان ارائه دهد. هوش مصنوعی می تواند به شناسایی و برجسته کردن اطلاعات مهم در مورد عملکرد محصول، بهینه سازی گردش کار و نتایج پیش بینی کمک کند. با در دست داشتن اطلاعاتی از این دست، تصمیم گیرندگان می توانند بهتر ارزیابی کنند که چه کاری هایی باید انجام شود، دام های بالقوه را تشخیص دهند و به شکلی دقیق تر برای  منابع سازمانی برنامه ریزی کنند.

• افزایش سودآوری

هوش مصنوعی با بازار جهانی خیره کننده ۱۴۲٫۳ میلیارد دلاری، یک بازیگر کلیدی در تحول صنایع محسوب می شود. هوش مصنوعی به روش های مختلف به بهینه سازی جدول زمانی ارائه محصول کمک می کند و با خودکارسازی کامل بسیاری از وظایف زمان بر منابع انسانی را آزاد می کند تا در جنبه های دیگری از توسعه محصول به کار گرفته شوند. به این ترتیب منابع مورد نیاز کاهش و در نتیجه حاشیه سود افزایش می یابد.

• تجربه مشتری

با تحول مبتنی بر هوش مصنوعی شرکت ها می توانند بینش عمیقی در مورد رفتارها، ترجیحات و روندهای مشتری به دست آورند و تصمیمات مبتنی بر داده اتخاذ کنند. الگوریتم های هوش مصنوعی می توانند به تقسیم بندی مشتریان بر اساس معیارهای مختلف مانند جمعیت شناسی، رفتار خرید و ترجیحات کمک کنند. به این ترتیب کسب وکارها می توانند استراتژی های ارتباطی و بازاریابی را برای گروه های مختلف مشتریان تنظیم کنند و در نتیجه تجربه شخصی تری را ارائه دهند. هوش مصنوعی همچنین نحوه تعاملات و پشتیبانی مشتریان را از طریق استفاده از چت ربات های هوشمند و دستیاران مجازی تغییر می دهد. در تحول مبتنی بر هوش مصنوعی کسب و کارها قادر به ارائه پاسخ های فوری و دقیق به سؤالات مشتری در ۲۴ ساعت شبانه روز هستند. این امر خدمات مشتری را افزایش، زمان پاسخگویی را کاهش و تجربه مشتری را بهبود می بخشد.

• افزایش کارایی و بهره وری

بر اساس گزارش فوربس، پیاده سازی تحول هوش مصنوعی میانگین عملکرد و بهره وری را تا حدود ۶۶ درصد بهبود می دهد. با تحول هوش مصنوعی کسب و کارها اتوماسیون و بهینه سازی فرآیند را در عملکردهای مختلف بازبینی می کنند و کارایی و بهره وری عملیاتی را به میزان قابل توجهی بهبود می بخشند؛ زیرا فناوری هوش مصنوعی فرآیندهای کسب و کار را ساده و منابع را برای کارهای پیچیده آزاد می کند.

• ارائه محصولات و خدمات نوآورانه

تحول هوش مصنوعی به کسب و کارها کمک می کند تا از طریق تحقیق و توسعه مبتنی بر هوش مصنوعی نیازهای برآورده نشده مشتریان را شناسایی، بازارهای دست نخورده را کشف و راه حل های نوآورانه را توسعه دهند.

• امنیت سایبری تقویت شده

در عصر دیجیتال، امنیت سایبری یک نگرانی اساسی برای مشاغل است. هوش مصنوعی نقش حیاتی در تقویت اقدامات امنیت سایبری با شناسایی و پاسخگویی به تهدیدات بلادرنگ دارد. سیستم های امنیتی مبتنی بر هوش مصنوعی به طور مداوم از الگوها و ناهنجاری ها درس می گیرند، سازمان ها را در برابر تهدیدات سایبری در حال ظهور تقویت و حفاظت از داده های حساس را تضمین می کنند.

• بهینه سازی زنجیره تأمین

مدیریت زنجیره تأمین از پیش‌بینی و بهینه‌سازی تقاضا مبتنی بر هوش مصنوعی سود می‌برد. بر اساس مطالعه مکنزی در سال ۲۰۲۱، پذیرندگان اولیه هوش مصنوعی آمار شگفت انگیزی از عملکرد خود ثبت کرده اند. آن ها توانسته اند هزینه های حمل و نقل را ۲۰ تا۵۰٪ و سطح موجودی و هزینه های نگهداری را ۱۵ تا۳۰٪ کاهش دهند و همچنین عملکرد خدمات را تا ۶۵٪ بهینه کنند. حتی بهتر از آن، ۶۳ درصد از مدیران افزایش درآمد پس از پذیرش تحول هوش مصنوعی در مدیریت زنجیره تأمین را گزارش می دهند.

آینده تحول هوش مصنوعی

تحول هوش مصنوعی فرصت بی سابقه ای را برای کسب وکارها فراهم می کند تا صنایع خود را بازتعریف کنند. کسب و کارها به منظور سرعت بخشیدن به طراحی محصول، تصمیم گیری های دقیق، ایجاد اصلاحات پیشنهادی و دریافت بینش بیش از پیش به این فناوری روی آورده اند. اما برای استفاده کامل از پتانسیل فناوری هوش مصنوعی رهبران باید در یک چشم انداز پیچیده و به سرعت در حال تکامل حرکت کنند. آن ها باید برای از بین بردن پیچیدگی و پیشرفت با اطمینان روی دو اقدام حیاتی تمرکز کنند: در حالی که مدیران استفاده هوش مصنوعی را در تمام زمینه های کسب و کار افزایش می دهند، باید تغییرات اساسی لازم برای پذیرش تحول هوش مصنوعی مانند نوسازی داده ها، ارتقای مهارت نیروی کار و حکمرانی چابک را در اولویت قرار دهند.

برای حرکت در مسیر تحول دیجیتال مبتنی بر هوش مصنوعی شرکت ها باید طراحی مجدد فرآیندهای سازمانی و مدیریت تغییر را اولویت بندی کنند. سیلوهای داده و ناسازگاری ها محو و منابع مورد اعتماد داده به طور یکپارچه ادغام شوند. رهبران باید به طور فعال فرهنگ یادگیری، آزمایش و اعتماد را در سازمان ترویج دهند. همانطور که تکامل هوش مصنوعی با سرعتی بی سابقه ادامه می یابد، سازمان هایی پیشرفت خواهند کرد که بتوانند با موفقیت در ابعاد انسانی تحول حرکت کنند. با ایجاد اعتماد، تقویت چابکی، سرمایه‌گذاری در ارتقای مستمر مهارت ها، ایجاد حاکمیت قوی و مدیریت ریسک رهبران می‌توانند نیروی کاری پرورش دهند که نه تنها با تحول هوش مصنوعی سازگار می شود؛ بلکه از پتانسیل کامل آن برای هدایت نوآوری و رشد نیز بهره می‌برد.

[۱] Andrew Ng و AI Transformation PlaybookPDF

[۲] O’Reilly

[۳] AI Factory

منابع:

https://research.aimultiple.com/ai-transformation/

https://stratoflow.com/ai-transformation/

https://docs.aws.amazon.com/whitepapers/latest/aws-caf-for-ai/your-ai-transformation-journey.html

https://www.ptc.com/en/blogs/corporate/artificial-intelligence-digital-transformation

https://yourshortlist.com/how-does-ai-impact-digital-transformation/

https://www.flatworldsolutions.com/data-science/ai-driven-digital-transformation-solutions.php

https://sponsored.bloomberg.com/article/business-reporter/ai-enhancing-the-future-of-digital-transformation

https://www.cognizant.com/us/en/insights/insights-blog/a-straightforward-transformation-approach-to-an-ai-powered-future-wf۲۵۹۴۴۰۲

https://www.avenga.com/magazine/digital-transformation-with-artificial-intelligence-۱۰-examples-a-guide/

https://www.marketingaiinstitute.com/blog/artificial-intelligence-digital-transformation

https://www.forbes.com/sites/forbestechcouncil/۲۰۲۴/۰۳/۲۹/from-digital-transformation-to-the-ai-revolution/?sh=۱۶a۳ec۱d۳ce۴

https://www.pmi.org/learning/thought-leadership/ai-impact/leading-ai-driven-business-transformation

https://www.bairesdev.com/blog/ai-digital-transformation/

https://www.koombea.com/blog/artificial-intelligence-digital-transformation/

https://influencermarketinghub.com/ai-digital-transformation/

https://www.on۲۴.com/blog/ai-digital-transformation-a-new-era-of-business-innovation/

https://braindigits.com/blog/artificial-intelligence/digital-transformation-in-the-rise-of-artificial-intelligence/

https://www.cprime.com/resources/blog/empowering-the-future-of-business-the-synergy-of-agile-digital-and-ai-transformation/

https://www.greystonetech.com/blog/ai-in-digital-transformation/

https://www.techtarget.com/searchcio/tip/How-AI-impacts-digital-transformation

https://knowledge.insead.edu/entrepreneurship/state-ai-driven-digital-transformation

https://medium.com/hustleventuresg/۵-ways-to-embrace-digital-transformation-with-ai-in-business-۴۸۷۱۱۴b۴f۹e۴

مقالات مرتبط:

تحول دیجیتال چیست؟

تحول دیجیتال مبتنی بر هوش مصنوعی

هوش مصنوعی؛ روند توسعه، زنجیره ارزش و کاربردها

ویدئو: مدیریت منابع انسانی در عصر هوش مصنوعی

انتشار اپیزود بیست و دوم: هوش مصنوعی در مدیریت منابع انسانی